Nieuwe wet moet onafhankelijkheid cao-partijen waarborgen

Het kabinet werkt aan een wetsvoorstel dat de onafhankelijkheid van cao-partijen wettelijk moet verankeren. Dit voorstel, ingediend door minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, is momenteel in internetconsultatie. Het doel is om rechters de mogelijkheid te geven de onafhankelijkheid tussen een werkgever en de betrokken vakbond te beoordelen, een bevoegdheid die zij nu missen.

In Nederland sluiten werkgevers en vakbonden collectieve arbeidsovereenkomsten (cao's), waarin afspraken staan over bijvoorbeeld lonen, verlof en werktijden. De totstandkoming van een cao vereist doorgaans de instemming van minimaal één vakbond. Een cruciale voorwaarde hiervoor is de onafhankelijkheid van de onderhandelende partijen. Dit waarborgt dat de belangen van werknemers eerlijk worden vertegenwoordigd. Ontbreekt deze onafhankelijkheid, dan bestaat het risico dat een cao niet rechtvaardig wordt gesloten.

Wettelijke verankering van onafhankelijkheid

De eis van onafhankelijkheid is momenteel wel vastgelegd in het ILO-verdrag, wat het tot een uitgangspunt maakt. Echter, het is nog geen expliciete wettelijke plicht in de Nederlandse wetgeving. Het wetsvoorstel van minister Vijlbrief beoogt hier verandering in te brengen door een wettelijke vereiste van onafhankelijkheid op te nemen in de Wet op de Cao. Dit biedt criteria om de onafhankelijkheid te beoordelen, zoals de interne organisatie van de vakbond, diens historie of het verloop van het cao-proces.

Deze wetswijziging maakt het eenvoudiger voor partijen om bij twijfel over de onafhankelijkheid een rechterlijke toetsing aan te vragen. Een rechter zal elke situatie afzonderlijk beoordelen. Een oordeel over een specifieke onderhandeling heeft daarbij geen directe gevolgen voor andere onderhandelingen waarbij dezelfde partij betrokken is. Volgens de Rijksoverheid is dit wetsvoorstel onderdeel van een breder initiatief om het cao-stelsel te moderniseren.

De internetconsultatie voor dit wetsvoorstel loopt van 22 september tot en met 19 oktober. De beoogde ingangsdatum van de wet is 2028.

Lees ook: Werkgevers mogen straks geen huur meer inhouden op minimumloon · Kabinet scherpt regels demonstratierecht aan