Kabinet scherpt regels demonstratierecht aan

Het kabinet presenteert nieuwe richtlijnen om het demonstratierecht te waarborgen, terwijl tegelijkertijd de openbare orde en veiligheid beter worden beschermd. Dit volgt op adviezen van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) en de Nationale ombudsman, naar aanleiding van recente incidenten bij demonstraties.

Volgens de Rijksoverheid verlopen de meeste protesten zonder problemen. Toch is er de laatste tijd vaker sprake van geweld, vernielingen en demonstraties op verboden plekken. De ministers Heerma van Binnenlandse Zaken en Van Weel van Justitie en Veiligheid hebben de kabinetsreactie hierop naar buiten gebracht.

Meer bevoegdheden lokaal gezag

Het kabinet ondersteunt het lokale gezag en wil gemeenten beter uitrusten om met demonstraties om te gaan. Uit WODC-onderzoek blijkt dat er binnen de bestaande wetgeving meer ruimte is voor ingrijpen dan vaak wordt aangenomen. De regering wil concrete handvatten bieden om deze mogelijkheden volledig te benutten. Zo komt er een wijziging in de Gemeentewet die het mogelijk maakt demonstranten en andere groepen indien nodig gedwongen te verplaatsen. De internetconsultatie voor deze wetswijzigingen staat gepland voor het eerste kwartaal van 2027.

Daarnaast wordt de strafbepaling in de Wet openbare manifestaties (Wom) herzien. Dit moet de bestaande ruimte voor strafrechtelijk optreden explicieter maken. Het WODC benadrukt dat internationale mensenrechtenverdragen in bepaalde situaties al meer mogelijkheden bieden voor strafrechtelijke vervolging dan nu vaak wordt toegepast.

Blokkades van spoorwegen of snelwegen zijn reeds verboden; hiervoor is geen aanvullende wetgeving nodig. Het Openbaar Ministerie, de politie en burgemeesters hanteren een eenduidige lijn: het demonstratierecht wordt gerespecteerd, maar de wet en aanwijzingen van het lokale gezag moeten worden nageleefd. Blokkades worden als gevaarlijk beschouwd en hinderen hulpdiensten, daarom wordt ertegen opgetreden.

Lees ook: Nieuwe herinneringsbrief over orgaandonatie voor 21-jarigen · Kabinet wil sneller hulp bij schulden en misbruik aanpakken