Krapte woningmarkt verergert: doorstroming daalt en woonlasten stijgen

De druk op de Nederlandse huizenmarkt blijft onverminderd hoog. Door vergrijzing en individualisering bestaat inmiddels veertig procent van de huishoudens uit één persoon. Tegelijkertijd willen steeds meer mensen verhuizen, maar komen er door een haperende keten nauwelijks bestaande woningen vrij. Dat blijkt uit het driejaarlijkse WoonOnderzoek Nederland (WoON), uitgevoerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek en het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.

Hoge energiekosten en zorgen om woningkwaliteit

Huishoudens zagen hun totale woonlasten tussen 2021 en 2024 stijgen, voornamelijk gedreven door de hoge energieprijzen. De gemiddelde netto woonquote klom van 33,3 naar 34,3 procent van het besteedbaar inkomen. Bij huurders daalde het aandeel van de huur in het inkomen juist licht naar 24,7 procent, mede dankzij eerdere wettelijke huurverlagingen en loonstijgingen. De energiecrisis liet echter wel fysieke sporen na in woningen: één op de vijf huishoudens meldt vocht en schimmel, doordat er minder werd gestookt en geventileerd. Daarnaast worstelt bijna de helft van de huurders en een kwart van de kopers met hittestress in de zomer.

Starters kopen later, doorstromers blijven zitten

Op de koopmarkt vonden opvallende verschuivingen plaats. Starters wisten 13 procent vaker toe te slaan dan drie jaar eerder. Volgens het rapport komt dit vooral doordat starters op latere leeftijd hun eerste woning kopen, waardoor zij meer eigen vermogen en een hoger inkomen inbrengen. Bovendien ontving ruim een derde van deze groep een schenking van familie. De doorstroming onder bestaande huiseigenaren liep daarentegen met 24 procent terug; met name gezinnen met kinderen en senioren zagen vaker af van een verhuizing.

Lees ook: Extra miljoenen voor starterswoningen en hogere NHG-grens · Nieuwe campagne stimuleert isolatie miljoenen woningen