Nieuwe wetten op komst: hogere straffen en scherpere controles

Per 1 juli 2026 verandert er veel in het Nederlandse rechtssysteem. De wijzigingen variëren van strengere straffen voor wapenbezit tot aanpassingen in de statuten van verenigingen en stichtingen. De Rijksoverheid wil hiermee de criminaliteit effectiever bestrijden en de integriteit binnen justitiële organisaties versterken.

### Strengere aanpak criminaliteit De maximale gevangenisstraf voor het illegaal vervaardigen of verhandelen van wapens verdubbelt van vier naar acht jaar. Dit betekent dat ook voorbereidende handelingen, zoals het bezit van blauwdrukken voor 3D-geprinte wapens, strafbaar worden. Rechters krijgen bovendien meer ruimte om hogere straffen op te leggen bij meerdaadse samenloop, waarbij iemand voor meerdere feiten tegelijk wordt veroordeeld. De maximale optelregel wordt verhoogd van een derde naar de helft boven de hoogste maximumstraf. Dit biedt meer mogelijkheden om daders van zware misdrijven, waaronder cold cases, passender te bestraffen.

De Financiële Inlichtingen Eenheid (FIU-Nederland) krijgt de bevoegdheid om banken te verzoeken verdachte transacties tot vijf werkdagen te bevriezen. Dit geeft de FIU de tijd om te beoordelen of er sprake is van witwassen of terrorismefinanciering, en indien nodig de opsporingsdiensten in te schakelen. Deze maatregel is bedoeld om het wegschieten van crimineel geld te voorkomen en de aanpak van ondermijnende criminaliteit te versterken.

### Integriteit en betalingsgemak Binnen het Openbaar Ministerie (OM) wordt de verplichting voor een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) uitgebreid naar meer functies, waaronder lijnmanagers en projectmanagers. Bij de aanvraag voor deze functies worden politiegegevens opgevraagd, en een VOG kan op basis hiervan geweigerd worden. Dit moet de integriteit binnen het OM verder waarborgen. Daarnaast start het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) een proef met gratis betalingsherinneringen voor verkeersboetes. Dit moet voorkomen dat mensen onnodig hoge boetes krijgen doordat ze een betaling zijn vergeten.

De Innovatiewet Strafvordering, die de strafrechter meer flexibiliteit geeft, wordt verlengd tot 1 april 2029. Rechters kunnen zo langer gebruikmaken van mogelijkheden zoals het stellen van rechtsvragen aan de Hoge Raad en het beëindigen van zaken na succesvolle mediation. Ook moeten verenigingen en stichtingen hun statuten uiterlijk 1 juli 2026 aanpassen aan de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR). Dit houdt in dat een bestuurder nooit meer stemmen mag hebben dan de overige bestuursleden samen.

Lees ook: Kabinet wil sneller hulp bij schulden en misbruik aanpakken · Nieuwe wet moet Defensie slagvaardiger maken