Nederland scherpt AI-toezicht aan met nieuwe uitvoeringswet

Kunstmatige intelligentie (AI) is inmiddels verweven met vrijwel alle aspecten van de maatschappij, van de zorg tot de industrie en digitale diensten. Om de technologie op een veilige en verantwoorde manier te integreren, werkt het kabinet aan een nationaal toezichtkader. Staatssecretaris Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit heeft daartoe een wetsvoorstel voor een uitvoeringswet voor internetconsultatie opengesteld.

De Europese AI-verordening stelt uniforme regels op voor de ontwikkeling en toepassing van AI-systemen binnen de gehele Europese Unie. De handhaving van deze regels vereist echter een nationale aanpak. De voorgestelde uitvoeringswet voorziet in de middelen om dit toezicht in Nederland te realiseren.

Risicogericht toezicht

De Europese verordening hanteert een risicogebaseerde benadering. Dit betekent dat AI-systemen worden beoordeeld op hun potentiële gevaar voor veiligheid, gezondheid en grondrechten. Bepaalde toepassingen, zoals manipulatieve AI of grootschalige biometrische gezichtsherkenning, worden volledig verboden. Hoog-risico AI-systemen, die bijvoorbeeld in de medische sector of bij kritieke infrastructuur worden ingezet, moeten voldoen aan strenge eisen op gebieden als datakwaliteit, risicobeheer, menselijk toezicht en transparantie. Ook moet het duidelijk zijn wanneer gebruikers interacteren met een AI-systeem, bijvoorbeeld bij chatbots of AI-gegenereerde inhoud.

Het kabinet stelt een toezichtstructuur voor waarbij bestaande toezichthouders binnen hun eigen expertisegebied de naleving van de AI-regels controleren. Dit biedt als voordeel dat bedrijven en organisaties zoveel mogelijk te maken krijgen met instanties die zij reeds kennen. Voor gebieden waar nog geen specifieke toezichthouder actief is, wordt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) voorgesteld als de primaire toezichthouder, met een speciale AI-bestuurder. De AP en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) zullen een coördinerende rol vervullen binnen dit nieuwe stelsel.

Lees ook: Angeline van Dijk nieuwe inspecteur-generaal NVWA · Nederland wil import producten uit Israëlische nederzettingen verbieden