Kabinet stuurt wetsvoorstel constitutionele toetsing naar Raad van State

> Dit bericht is automatisch samengevat op basis van de officiële publicatie. De redactie werkt nog aan een uitgebreide duiding.

Grondrechten zoals de vrijheid van meningsuiting, het discriminatieverbod en de vrijheid van godsdienst vormen de basis van onze democratie. Burgers die vinden dat een wet in strijd is met een grondrecht, moeten dit straks aan de rechter kunnen voorleggen. Het kabinet heeft hiervoor op voorstel van minister Heerma van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en staatssecretaris Van Bruggen van Justitie en Veiligheid een wetsvoorstel naar de Raad van State van het Koninkrijk gestuurd voor advies.

Op dit moment mogen wetten door rechters niet getoetst worden aan de Grondwet. Het kabinet wil dit verbod deels afschaffen. Als mensen vinden dat een wet klassieke grondrechten aantast, mogen zij dat voortaan laten toetsen door de rechter, waardoor de rechten beter beschermd zijn.

In het voorstel voor de wetswijziging staat een lijst van rechten waaraan de toetsing plaats mag vinden. Dat maakt de democratie sterker en de overheid beter aanspreekbaar. Daarnaast wordt in de Grondwet vastgelegd dat een beperking van een grondrecht in redelijke verhouding moet staan tot het beoogde doel en niet verder mag gaan dan dat doel vereist.

Deze norm richt zich tot de wetgever, het bestuur én de rechter. Met dit voorstel krijgen burgers een concreet rechtsmiddel om de toetsing van wetten aan de grondwet ook daadwerkelijk af te dwingen. Dat versterkt de democratische checks and balances en maakt de overheid aanspreekbaarder op de naleving van haar eigen grondwet.

Het verbod op rechterlijke toetsing van wetten aan de grondrechten staat in artikel 120 van de Grondwet. Het wetsvoorstel heft dit verbod op voor de klassieke grondrechten uit hoofdstuk 1 van de Grondwet: rechten die burgers beschermen tegen de overheid, zoals het recht op gelijke behandeling, vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, en vrijheid van meningsuiting. Het verbod was bedoeld om de beoordeling of wetten in strijd zijn met de Grondwet bij de wetgever te laten, en niet bij de rechter.

Bron: Rijksoverheid Financien.